Τρίτη, 30 Αυγούστου 2011

ΑΕΙ: Η "Υψηλή Προστασία" του Υπουργείου Παιδείας



Γράφει ο Βασίλης Αναστασόπουλος, Καθηγητής Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Πατρών, Πρώην Αντιπρύτανης σε ζητήματα έρευνας
αναδημοσίευση από το Ποντίκι

Μια από τις συνέπειες της βαθύτατης οικονομικής και πολιτικής κρίσης που διέρχεται η χώρα μας είναι η προσπάθεια επιβολής στο χώρο της Ανώτατης Παιδείας της πλέον βίαιης θεσμικής ανατροπής. Το κυρίαρχο ζήτημα πλέον δεν είναι τα επιχειρήματα υπέρ ή κατά του επερχόμενου νόμου αλλά οι προθέσεις. Επί δεκαετίες, ο σφιχτός θεσμικός εναγκαλισμός ή επί το λαϊκότερο η "υψηλή προστασία" του Υπουργείου στα πανεπιστήμια, τα έχει ακινητοποιήσει τόσο ακαδημαϊκά όσο αναπτυξιακά. Εκ των πραγμάτων λοιπόν δεν είναι δυνατό να αισιοδοξούμε για το κείμενο του νόμου που έρχεται αφού, μεταξύ των άλλων, υπερβαίνει τις 100 σελίδες επιχειρώντας να καθορίσει και να ελέγξει τα πάντα στα αυτοδιοικούμενα επιστημονικά ιδρύματα.

Τι περίμενε η ακαδημαϊκή κοινότητα από το νέο νόμο για τα πανεπιστήμια; Μα φυσικά να μπορούν τα ΑΕΙ να καθορίσουν μόνα τους τα βασικότερα θέματα τα οποία σε άλλες χώρες είναι αυτονόητο ότι καθορίζονται από τα πανεπιστήμια και τα οποία στην Ελλάδα τα καθόριζε πάντα το Υπουργείο.

Έτσι, στο νέο νόμο δεν προβλέπεται η δυνατότητα τα Πανεπιστήμια να καθορίζουν τον αριθμό των εισακτέων. Οι φοιτητές που εισάγονται από το 1982 στα ΑΕΙ είναι πολύ περισσότεροι (υπερδιπλάσιοι) από αυτούς που μπορούν τα ιδρύματα να εκπαιδεύσουν. Είναι πολύ περισσότεροι από αυτούς που μπορεί να απορροφήσει η Ελληνική κοινωνία. Και φυσικά, δεν είναι όλοι οι φοιτητές ικανοί να ανταπεξέλθουν στο επίπεδο των Σπουδών με αποτέλεσμα να δημιουργούνται οι στρατιές των αιωνίων φοιτητών. Στην χώρα μας σήμερα είναι εγγεγραμμένοι σε ΑΕΙ και ΑΤΕΙ το 75% των νέων μεταξύ 18 και 24 ετών. Το αντίστοιχο ποσοστό στις ευρωπαϊκές χώρες δεν ξεπερνά το 40%. Επιπλέον υπάρχει έλλειψη ουσιαστικού επαγγελματικού προσανατολισμού με αποτέλεσμα και η χώρα να έχει έλλειψη από καταρτισμένους επαγγελματίες αλλά κυρίως να εξακολουθεί ο κάθε γονιός να θέλει το παιδί του να εισαχθεί στο Πανεπιστήμιο.

Στο νέο νόμο δεν προβλέπεται ο τρόπος με τον οποίο θα γίνει ουσιαστική οικονομία δυνάμεων και πόρων ώστε να διοχετευτούν χρήματα στην έρευνα και την ανάπτυξη. Στο παρελθόν έχει δημιουργηθεί πληθώρα Πανεπιστημίων για κομματικούς καθαρά λόγους. Η χώρα μας με βάση τον πληθυσμό της έπρεπε να έχει 10 Πανεπιστήμια ενώ έχει 23. Μερικά από αυτά είναι διεσπαρμένα σε 5 ή περισσότερες πόλεις (Πελοποννήσου, Αιγαίου), ενώ κάποια άλλα δεν θεραπεύουν την ευρύτητα των επιστημονικών αντικειμένων που απαιτείται ώστε να καλούνται Πανεπιστήμια (Γεωπονικό, Χαροκόπειο, Πάντειο κλπ.). Οι καθηγητές των Πανεπιστημίων θα έπρεπε να είναι περίπου 7.000 και είναι 11.000. Η πολιτεία έχει επιλέξει για κομματικούς λόγους να δαπανά χρήματα για κτήρια και μισθούς και να υποχρηματοδοτεί τις εκπαιδευτικές και ερευνητικές υποδομές.

Στο νέο νόμο δεν προβλέπονται διαδικασίες αξιολόγησης και βελτίωσης των δομών διαχείρισης της εκπαίδευσης και της έρευνας. Το υπουργείο δεν έχει αξιολογήσει, με την βοήθεια διεθνών επιτροπών, καμία από τις υπηρεσίες του και κυρίως αυτήν της διαχείρισης της έρευνας (ΓΓΕΤ). Οι δομές που καλούνται να υποστηρίξουν την έρευνα, την καινοτομία και την ανάπτυξη αποτελούνται από τα ίδια άτομα εδώ και 30 χρόνια. Στην ουσία δεν υπάρχει πολιτική έρευνας και ανάπτυξης αλλά προσωπική πολιτική εξυπηρέτησης "φίλων". Σε καμία χώρα της Δύσης οι υπάλληλοι δεν μένουν σε τέτοιες θέσεις περισσότερο από μία 5ετία. Αντίθετα, όλα σχεδόν τα Τμήματα των Πανεπιστημίων έχουν αξιολογηθεί εδώ και πολλά χρόνια, με πρωτοβουλία των ίδιων των Πανεπιστημίων αλλά και στα πλαίσια των προγραμμάτων ΕΠΕΑΕΚ. Το Υπουργείο όμως αποφεύγει να κάνει γνωστές τις αξιολογήσεις και να δρομολογήσει διαδικασία παρέμβασης και διόρθωσης των αδυναμιών των Πανεπιστημίων με βάση τις αξιολογήσεις. Παρόλα αυτά, οι ακαδημαϊκοί δάσκαλοι πρέπει να συκοφαντηθούν ως αντιτιθέμενοι στην αξιολόγηση.

Στο νέο νόμο δεν προβλέπεται πολιτική οικονομικής υποστήριξης των υποδομών, των λειτουργικών αναγκών και τωνεκπαιδευτικών διαδικασιών των Πανεπιστημίων. Ουσιαστικά δεν προβλέπονται τα αυτονόητα. Η χρηματοδότηση θα γίνεται υπό όρους συμμόρφωσης στα θεσμικά πλαίσια που επιβάλει το Υπουργείο και όχι στα πλαίσια της οικονομικής αυτοτέλειας των ΑΕΙ. Σε ένα προϋπολογισμό 6 δισ. ευρώ του Υπουργείου Παιδείας για το 2009, τα Πανεπιστήμια και τα ΑΤΕΙ έλαβαν 1.1 δισ., ποσό που περιλαμβάνει τη μισθοδοσία όλου του προσωπικού αλλά και τα λειτουργικά έξοδα των ιδρυμάτων. Για το 2011, οι δαπάνες αυτές έχουν περικοπεί στα 0.8 δισ. με τα λειτουργικά έξοδα περιορισμένα στο μισό. Η έρευνα δεν χρηματοδοτήθηκε ποτέ. Και να σκεφτεί κανείς ότι για δεκαετίες το ετήσιο έλλειμμα που δημιουργούσε ο ΟΣΕ ήταν της τάξης του 1.2 δισ.

Στο νέο νόμο δεν υπάρχει πολιτική για την έρευνα. Σε όλη την "Κοινοτική Ευρώπη" τα πανεπιστήμια ενισχύονται σε ετήσια βάση από το ίδιο το κράτος για υποστήριξη της βασικής έρευνας με υποτροφίες και ενίσχυση των ερευνητικών υποδομών. Με τις υποτροφίες πληρώνονται οι ερευνητές που παράγουν γνώση και καινοτομία. Στη χώρα μας δεν υπάρχουν κρατικές δαπάνες για την έρευνα. Οι τελευταίες υποτροφίες δόθηκαν το 2005 και μόλις φέτος ξεκίνησαν οι επόμενες με ευρωπαϊκή πάντα χρηματοδότηση. Η απαιτούμενη ετήσια δαπάνη για 500 υποτροφίες είναι 25 εκατομμύρια ευρώ, τη στιγμή που το ετήσιο έλλειμμα της Ολυμπιακής ήταν 300 εκατομμύρια ευρώ. Εντυπωσιάζει η συστηματική και γενναιόδωρη υποστήριξη της έρευνας σε όλες τις χώρες της κοινότητας με πρωτοπόρο το Ελβετικό Πανεπιστήμιο ΕΤΗ το οποίο έχει 500 εκατομμύρια ευρώ ετησίως από τον κρατικό προϋπολογισμό μόνο για έρευνα. Ποσό αδιανόητο για τα ελληνικά δεδομένα για όλα τα Πανεπιστήμια μαζί και για πολλά χρόνια. Τέλος, οι ιθύνοντες του Υπουργείου φαίνεται να αγνοούν τι σημαίνει ακριβώς "κεντρικές ερευνητικές υποδομές". Θα μπορούσε κάθε ενδιαφερόμενος να βρει στο http://cast.web.cern.ch/CAST/ στοιχεία για το πείραμα CAST που έχει δημιουργηθεί στο CERN από Έλληνες ερευνητές. Το πείραμα λειτουργεί από το 2000, αξιολογείται κάθε χρόνο από την επιστημονική διοίκηση του CERN, έχει κοστίσει 5 εκατομμύρια ευρώ και έχει ετήσια έξοδα λειτουργίας 500 χιλιάδες ευρώ. Γύρω από το πείραμα CAST κινούνται 15 χώρες, 70 ερευνητές, εκπονούνται κάθε χρόνο 5 διδακτορικές διατριβές και οργανώνεται ένα παγκόσμιο συνέδριο (http://axion-wimp.desy.de/). Ποιος από το υπουργείο γνωρίζει την δραστηριότητα αυτή (υπάρχουν πολυάριθμες αντίστοιχες) των Ελλήνων Επιστημόνων και έχει ενστερνιστεί την ανάπτυξη επιστημονικών δραστηριοτήτων σε αυτό το επίπεδο; Ερευνητική πρόταση που έγινε στα πλαίσια του Προγράμματος "ΘΑΛΗΣ" από τους έλληνες επιστήμονες που συμμετέχουν στο CAST απορρίφθηκε από την αδιαφανή διαδικασία αξιολόγησης του "ΘΑΛΗΣ". Οι Έλληνες ερευνητές δεν περιμένουν πλέον χρηματοδότηση της ερευνάς τους από την Ελλάδα. Οι προσπάθειες τους προσανατολίζονται στα Ευρωπαϊκά προγράμματα, όπου όπως δείχνουν τα πράγματα πάνε πολύ καλά για όλα τα Πανεπιστήμια μας ανεξαιρέτως. Ποιος αλήθεια από την πολιτεία νομιμοποιείται να αναφέρεται στην έρευνα και την καινοτομία;

Στο νέο νόμο ο ρόλος των φοιτητών αποδυναμώνεται οριστικά. Κακώς βέβαια σε αυτό το βαθμό. Φαίνεται ότι το υπουργείο έπαψε να εμπιστεύεται τις κομματικές παρατάξεις για τη δυνατότητα παρέμβασής στους στις Πρυτανικές εκλογές. Σήμερα είναι γνωστό στην Ακαδημαϊκή κοινότητα ότι οι περισσότερες πρυτανικές αρχές έχουν εκλεγεί από ανεξάρτητα σχήματα τα οποία είχαν απέναντί τους τις νεολαίες και των δύο κομμάτων εξουσίας. Αυτό αποτελεί σημαντική επιτυχία της ακαδημαϊκής κοινότητας η οποία ακύρωσε με τις επιλογές της τις υπερεξουσίες που έδινε το υπουργείο στις φοιτητικές παρατάξεις με το 40% του εκλογικού ποσοστού ανεξάρτητα του ποσοστού προσέλευσης. Με δεδομένο ότι οι μη κομματικοποιημένοι φοιτητές και οι αριστερές νεολαίες πάντα απέχουν από τις πρυτανικές εκλογές, ένα μικρό ποσοστό των φοιτητών έλεγχε το 40% του εκλογικού σώματος. Καμία ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας δεν θέλησε να σταθμίσει το ποσοστό αυτό στην προσέλευση των φοιτητών. Έτσι στην Πάτρα, ενώ σχεδόν και οι 700 καθηγητές προσήλθαν στην τελευταίες πρυτανικές εκλογές, από τους 27.000 φοιτητές προσήλθαν μόνο 1300 (5%). Και όμως ο νόμος έδωσε σε αυτούς πάλι 40% αντί του σταθμισμένου 2%. Ούτε ένας από τους τελευταίους υπουργούς δεν απολογήθηκε ποτέ για το ότι δεν κατάργησε το ποσοστό αυτό της διαπλοκής που η κ. Γιαννάκου έστησε και του οποίου τη στάθμιση με τόση επιμονή ζήτησαν οι Σύνοδοι των (κατά τα άλλα διαπλεκόμενων) Πρυτάνεων.

Στον νέο νόμο δεν αναφέρεται τίποτε για το διοικητικό προσωπικό των ΑΕΙ. Ο διευθυντής, για παράδειγμα, της διεύθυνσης της φοιτητικής μέριμνας εκλέγεται από τους υπόλοιπους υπαλλήλους που αποτελούν το υπηρεσιακό συμβούλιο. Καμία παρέμβαση του πρύτανη ή της συγκλήτου δεν είναι δυνατή. Έτσι, τα διοικητικά όργανα του Πανεπιστημίου λειτουργούν ανεξάρτητα από τη βούληση του Πρύτανη και της συγκλήτου. Γίνεται αυτό στα πανεπιστήμια της αλλοδαπής ή σε ένα ιδιωτικό Πανεπιστήμιο; Πόσες από αυτές τις δυσλειτουργίες γνωρίζει η κ. Υπουργός; Ο νέος νόμος πάντως δεν θεραπεύει καμία.


Από τα προηγούμενα είναι εμφανές ότι το υπουργείο δεν θέλει να δώσει λύση στα προβλήματα των ΑΕΙ και κυρίως στην οικονομική και διοικητική τους αυτοτέλεια. Επιπρόσθετα, καθιερώνοντας το Συμβούλιο Διοίκησης και τον τρόπο λειτουργίας που προτείνει, θέτει τα πανεπιστήμια σε μία μόνιμη ακυβερνησία, αφού το συμβούλιο δεν εκλέγεται πλειοψηφικά για να έχει μία ισχυρή συνιστώσα πολιτικής στη διοίκηση. Για σοβαρά θέματα μάλιστα απαιτείται πλειοψηφία των 4/5 και στο τέλος οι περισσότεροι του συμβουλίου μαζί με τον πρόεδρό του είναι άσχετοι με τα ζητήματα του πανεπιστημίου αφού είναι εξωτερικοί. Εξάλλου, πιστεύει κανείς ότι ένα σχεδόν μη ακαδημαϊκό όργανο θα μπορεί να τοποθετηθεί σε κοινωνικά ή πολιτικά ζητήματα;

Υπάρχει μία μεταρρυθμιστική τακτική εναντίον των Πανεπιστημίων που έρχεται από παλιά και αποτελεί ουσιαστικά προσπάθεια ελέγχου της ανεξαρτησίας της ακαδημαϊκής κοινότητας. Πάντα ενοχλούσε η αιρετική άποψη των καθηγητών ή η "μη προσήκουσα" συμπεριφορά των φοιτητών. Η οργανωμένη συκοφαντία είναι το μέσο για να απαξιωθεί το έργο αλλά και η ίδια η ακαδημαϊκή κοινότητα. Ο συκοφάντης όμως έχει μία "ιδιαίτερη ψυχολογία", αφού πρώτα ο ίδιος έχει υποπέσει στα παραπτώματα που αποδίδει σε άλλους. Έτσι, σε ένα φανταστικό σενάριο, ο συκοφάντης μπορεί να είναι πρόεδρος σε Τμήμα και ταυτόχρονα ο ίδιος ως πρόεδρος να συντονίζει τη διαδικασία της ακαδημαϊκής του εξέλιξης. Μπορεί να δίνει τις σημειώσεις της συζύγου του στους φοιτητές του και στη συνέχεια να επιλέγεται καθηγητής στο Τμήμα που η σύζυγός του είναι πρόεδρος (οικογενειοκρατία). Επιπλέον, μπορεί να κατέχει θέση Αντιπρύτανη και ταυτόχρονα Γενικού Γραμματέα υπουργείου με ότι δυσλειτουργίες συνεπάγεται αυτό. Μετά από πολλά ακόμα, στο τέλος ο συκοφάντης, μπορεί να είναι υπέρμαχος του "ΔΙΑΥΓΕΙΑ" όπου εκτίθενται μόνο οι νομοταγείς και να εξετάζει ανώνυμες καταγγελίες μετατρέποντας το κυβερνητικό έργο σε διαδικασίες δωσιλογισμού. Τα φαινόμενα αυτά θα έλεγε κανείς ότι είναι μεμονωμένα και δεν ενοχλούν. Τι γίνεται όμως όταν ένα τέτοιο πρόσωπο ανήκει και εκφράζει το πρωθυπουργικό περιβάλλον;

Μετριοπαθείς φωνές λένε ότι τα Ελληνικά Πανεπιστήμια παράγουν σημαντικό έργο με μηδενική βοήθεια. Οι νέοι μας τα εμπιστεύονται και τα κατατάσσουν μαζί με το θεσμό του Προέδρου της Δημοκρατίας, πρώτα στην εκτίμησή τους. Στο εξωτερικό, η εκτίμηση για τα πανεπιστήμιά μας είναι πολύ καλύτερη από αυτήν του Υπουργείου. Πρέπει να σημειωθεί πάντως ότι κανένας πρωθυπουργός και κανένας υπουργός σε άλλη χώρα δεν θα αναλάμβανε το τραγικό καθήκον να συκοφαντεί τα Πανεπιστήμια της χώρας του. Στον υπόλοιπο κόσμο υπάρχει περισσότερο σεβασμός στους χώρους παραγωγής γνώσης.

Κυριακή, 28 Αυγούστου 2011

Είναι το ελληνικό πανεπιστήμιο οχετός;

ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΦΑΡΑΚΛΑ*

Ο Γοργίας έλεγε: Βάλτε με να διαφωνήσω με έναν ναυπηγό σε θέματα ναυπηγικής στην εκκλησία του δήμου. Εγώ θα πείσω τους πολίτες. Γιατί είμαι μεν αδαής στη ναυπηγική, αλλά μάστορας στην τέχνη του λόγου, ρήτορας, δάσκαλος ρητορικής και απευθύνομαι σε ακροατές που κι αυτοί είναι αδαείς. Ο Γοργίας ήταν θαυμάσιος άνθρωπος, γιατί ήταν ειλικρινής ψεύτης.
Συμπέρασμα: Δεν αρκεί να ξέρεις, πρέπει και να μπορείς να πείσεις για αυτά που ξέρεις. Αλλιώς θα σε νικάει πάντα αυτός που ξέρει να πείθει, κι ας μην ξέρει τίποτε άλλο. Π.χ. θα πείσει όσους δεν ξέρουν ναυπηγική ότι αυτός ξέρει ναυπηγική.

Πάμε μερικούς αιώνες αργότερα. Έστω ότι, αντί για την εκκλησία του δήμου, έχουμε την τηλεόραση. Εκείνο που αλλάζει είναι ότι τώρα ο ακροατής του λόγου δεν μπορεί πια να αντιδράσει. Και αφού δεν υπάρχει αντίλογος, ο ρήτορας μπορεί πια να εμφανίζεται άμεσα ως ειδήμονας. Μάλιστα μπορεί, αν θέλει, να σκηνοθετεί τον αντίλογο, επιλέγοντας να καλέσει ως συνομιλητές του εκείνους που συμφωνούν μαζί του ή εκείνους που η διαφωνία τους μαζί του δεν είναι επικίνδυνη για το κύρος του.

Έστω δε ότι δεν τα έχει με τους ναυπηγούς, αλλά με τους πανεπιστημιακούς. Έστω μάλιστα ότι θέλει να πείσει τους ακροατές πως το ελληνικό πανεπιστήμιο είναι ένας οχετός ή ότι είναι όργανο των εβραίων ή ότι προετοιμάζει την κατάκτηση της Γης από τους εξωγήινους. Κι ας μην ξέρει τίποτα για το ελληνικό πανεπιστήμιο, εύκολα θα πείσει όσους ακροατές του επίσης δεν ξέρουν τίποτα για το ελληνικό πανεπιστήμιο.

Εύκολα, γιατί δεν χρειάζεται πια να είναι καν ρήτορας, μάστορας στην τέχνη του λόγου, δηλαδή δεν χρειάζεται επιχειρήματα. Η τηλεόραση ως μέσον του προσφέρει αυτομάτως τη δυνατότητα που ο Γοργίας κατακτούσε με την τέχνη του. Γιατί βέβαια η έλλειψη αντιλόγου τού επιτρέπει να προσφύγει στην ευκολότερη οδό, τη διαβολή. Αντί να αντικρούει επιχειρήματα των πανεπιστημιακών, που θα πρέπει μάλλον να ξέρουν τι γίνεται στο ελληνικό πανεπιστήμιο, με βάση δικά του, άλλα επιχειρήματα, που να δημιουργούν στους τρίτους την εντύπωση ότι αυτός ξέρει καλύτερα, όπως έκανε ο Γοργίας, αρκεί να πείσει τους τρίτους ότι οι πανεπιστημιακοί είναι ψεύτες ως τέτοιοι.

Αν είναι ψεύτες, ό,τι κι αν λένε είναι ύποπτο. Δεν μπορούν πια να πάρουν καν τον λόγο. Όλοι, ακούγοντάς τους, σκέφτονται πως ό,τι λένε, το λένε από συμφέρον, για ν' αποκρύψουν την ίδια τους τη βρομιά. Με την τηλεόραση ο ρήτορας έχει το πεπόνι και το μαχαίρι και το εκμεταλλεύεται. Μπορεί να σε πείσει για οτιδήποτε, αρκεί να υπονομεύσει την αξιοπιστία αυτού που θα μπορούσε να εκφέρει μια έγκυρη γνώμη.

Οι ναυπηγοί, οι πανεπιστημιακοί ή όποιοι άλλοι δεν χάνουν πια μόνον επειδή δεν μιλάνε καλά, αλλά επειδή, ενώ δεν έχουν καν τη δυνατότητα να μιλήσουν, οι ρήτορες τους κατηγορούν πως, ακόμη και αν μιλούσαν, το μόνο που θα έκαναν θα ήταν να υπερασπιστούν τα προνόμιά τους, τις λαμογιές, τις απάτες, τις κλεψιές τους. Τους κατηγορούν πως, όταν μιλούν, λένε εξ ορισμού ψέματα γιατί είναι ψεύτες.

Με τον ίδιο τρόπο αποδεικνύεται πάντοτε ότι οι εβραίοι κυριαρχούν την υφήλιο ή ότι οι εξωγήινοι ετοιμάζονται να εισβάλουν στη γη. Ο αντισημίτης ή ο στρατιώτης των γήινων θα μας πει πως όποιοι διαφωνούν με τη γνώμη του είναι εβραίοι και/ή εξωγήινοι ή πράκτορες των εβραίων και/ή των εξωγήινων. Άρα ό,τι λένε είναι εξ ορισμού άκυρο, το λένε για να κρύψουν τη συνωμοσία τους.
Οι ρήτορες τώρα πια δεν είναι ειλικρινείς ψεύτες, όπως ο θαυμάσιος Γοργίας. Τώρα βγάζουν όλους τους άλλους ψεύτες.

Η πραγματικότητα είναι πάντα πιο σύνθετη από το πώς την παρουσιάζουν αυτοί. Υπάρχουν κακοί και καλοί πανεπιστημιακοί, χειρότερα και καλύτερα τμήματα. Έτσι υπάρχουν ψεύτες πανεπιστημιακοί και άλλοι πανεπιστημιακοί που κάνουν καλά τη δουλειά τους. Η απαξίωση όλων των πανεπιστημιακών είναι τόσο ρεαλιστική όσο η εβραϊκή συνωμοσία και η εισβολή εξωγήινων. Η δε εικόνα του πανεπιστημίου ως οχετού, στην οποία στηρίζεται δυστυχώς το νομοσχέδιο για την ανώτατη παιδεία, δεν είναι παρά μια τηλεοπτική κατασκευή.


* Ο Γ. Φαράκλας διδάσκει πολιτική φιλοσοφία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Δευτέρα, 22 Αυγούστου 2011

Ιδεολογική Διαχείριση



Αντιγράφω από την ιστοσελίδα www.alfavita.gr

Η φοροδιαφυγή πανεπιστημιακών και η επικείμενη ψήφιση του νόμου για τα πανεπιστήμια
του Γιώργου Μαυρογιώργου

Οι ειδήσεις και τα φεγγάρια του Αυγούστου

Ποιος είπε πως τον Αύγουστο απολαμβάνουμε τα αυγουστιάτικα φεγγάρια και πως δεν υπάρχουν ειδήσεις; Αν δε βγαίνουν, τις κατασκευάζουμε, όταν το θερινό τμήμα της Βουλής ψηφίζει σχέδιο νόμου που έχει προκαλέσει πολύ ισχυρές και ουσιαστικές αντιθέσεις Το Σώμα Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος (ΣΔΟΕ) φέρεται ότι, μετά από έρευνα στην Επιτροπή Ερευνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, εντόπισε πανεπιστημιακούς που δεν υπέβαλαν βεβαιώσεις πρόσθετων αποδοχών με τη φορολογική τους δήλωση. Ο πρύτανης του πανεπιστημίου δεν έχει σχετική ενημέρωση. Ωστόσο, γνωστό ιδιωτικό κανάλι-συνδρομητής της κυβερνητικής προπαγάνδας κατά της διαφθοράς και της φοροδιαφυγής και της αγωνιώδους προσπάθειας συλλογής εσόδων, λίγες ώρες μετά τη θεία λειτουργία και την περιφορά της εικόνας της Μεγαλόχαρης, κατασκεύασε και έβγαλε στον αέρα «είδηση»: Τριακόσιοι (ούτε ένας παραπάνω) πανεπιστημιακοί φοροφυγάδες! Στο χορό μπήκαν και άλλα κανάλια αλλά και συγκεκριμένες εφημερίδες. «Τυχαία είναι όλα αυτά; Δε νομίζω».Αλήθεια, ποιο ήταν το αποτέλεσμα των θριαμβευτικών ανακοινώσεων για εντοπισμό φοροφυγάδων από άλλες επαγγελματικές ομάδες .Αν δεν απατώμαι, μιλούσαν για καρχαρίες!

Είναι φανερό ότι συγκεκριμένα δημοσιογραφικά γραφεία, λίγες μέρες πριν από την κατάθεση στη Βουλή του σχεδίου-νόμου για το ελληνικό πανεπιστήμιο, προσφέρουν τη συνδρομή τους στο Υπουργείο Παιδείας, σε μια εκστρατεία ενός εντεινόμενου διασυρμού και δυσφήμισης των Ελλήνων πανεπιστημιακών και του ελληνικού πανεπιστήμιου. Η ανάδειξη της φοροδιαφυγής πανεπιστημιακών σε είδηση έρχεται να συμπληρώσει τη φαρέτρα της ισοπεδωτικής κυβερνητικής κριτικής που έχει ασκηθεί τελευταία. Η ιδεολογική διαχείριση της κοινής γνώμης είναι πρωταρχικής σημασίας υπόθεση, όταν επιλέγεται η προώθηση πολιτικών που καταργούν θεμελιώδεις δημοκρατικές αρχές στην οργάνωση, διοίκηση και στη λειτουργία του ελληνικού πανεπιστημίου. Το ελληνικό πανεπιστήμιο διεκδικεί τη δική του ουσιαστική μεταρρύθμιση. Αυτό που επιχειρείται, ωστόσο, είναι η θεσμοθέτηση ενός θανάσιμου εναγκαλισμού του πανεπιστημίου με τις δυνάμεις και τις λογικές της λεγόμενης ελεύθερης αγοράς. Σε όλη αυτή τη διαδικασία, η φοροδιαφυγή δεν έχει θέση, μια και δεν είναι υπόθεση έρευνας, διδασκαλίας και διοίκησης. Ούτε είναι είδηση για την ημέρα της Παναγίας!

Γιατί δεν είναι είδηση;

Η φοροδιαφυγή στην Ελλάδα δεν είναι είδηση μια και , χρόνια τώρα, το ζήτημα έχει αναδειχθεί και αναλυθεί εκτενώς ως ένα πολύ σοβαρό δομικό πρόβλημα του τρόπου με τον οποίο ρυθμίζονται και διεκπεραιώνονται οι σχέσεις και οι συναλλαγές ενός κράτους κοινωνικής αδικίας με τους φορολογουμένους. Αφορά και εμπλέκει σχεδόν το σύνολο του οικονομικά ενεργού πληθυσμού: οι συζητήσεις αναφέρονται σε πρόσωπα που αναρριχώνται στην κορυφή της πυραμίδας του πολιτικού και πολιτειακού μας συστήματος (!) μέχρι τον περιπτερά και το μικρομανάβη. Πώς να εξαιρέσεις τους πανεπιστημιακούς από μια τέτοια υπόθεση; Έχει ενδιαφέρον ότι στην περίπτωση της φοροδιαφυγής των πανεπιστημιακών λέγεται η μισή αλήθεια: Οι πανεπιστημιακοί που αμείβονται από διάφορα προγράμματα (με αποζημιώσεις που δεν επιτρέπεται να ξεπερνούν το 100% των αποδοχών τους), μέσα από τις διαδικασίες της Επιτροπής Ερευνών, έχουν πληρώσει τον προβλεπόμενο φόρο. Δεν πρόκειται, δηλαδή, για εκδοχή «μαύρου» χρήματος, χωρίς αποδείξεις. Πέρα από αυτά, η φοροδιαφυγή πανεπιστημιακών δεν είναι υπόθεση του Πανεπιστημίου.

Γιατί δεν είναι πανεπιστημιακή υπόθεση;

Δε μπορούμε να φορτώσουμε στο ελληνικό πανεπιστήμιο τη φοροδιαφυγή πανεπιστημιακών. Το ζητήματα που είναι στρατηγικής σημασίας για το πανεπιστήμιο είναι εάν εξασφαλίζεται δημόσια χρηματοδότηση της έρευνας, ποια είναι η ερευνητική πολιτική, με ποια κριτήρια και διαδικασίες γίνεται η κατανομή των κονδυλίων και των προγραμμάτων και ποια είναι τα αποτελέσματα των ερευνητικών ή εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων. Στη συγκεκριμένη περίπτωση θα μας ενδιέφερε να ξέρουμε όχι εάν πανεπιστημιακοί υπέβαλαν τις βεβαιώσεις πρόσθετων αμοιβών στη φορολογική τους δήλωση αλλά εάν και κατά πόσο εργάστηκαν και με ποια αποτελέσματα ( τα λένε «παραδοτέα» ). Κι αυτά τα ζητήματα είναι αρμοδιότητα αλλεπάλληλων οργάνων (Τομέα, Τμήματος, Επιτροπής Ερευνών, Συγκλήτου).

Έχει, ωστόσο, ενδιαφέρον να διευκρινιστεί ότι η συγκεκριμένη υπόθεση δε φαίνεται να ξεκίνησε ως προγραμματισμένη δραστηριότητα του ΣΔΟΕ. Ο πρώην πρύτανης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, λίγο πριν τη λήξη της θητείας του, λέγεται ότι «έστειλε» στον εισαγγελέα μια υπόθεση δαπανών για μετακινήσεις προσωπικού της Επιτροπής Ερευνών! Όταν πήρε τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία, πιθανόν, να μη περίμενε ότι ο εισαγγελέας θα έδινε εντολή στο ΣΔΟΕ να «εγκατασταθεί» στην Επιτροπή Ερευνών του πανεπιστημίου που διοικούσε για χρόνια και να καταπιαστεί με τις λεγόμενες διασταυρώσεις. Άλλη ήταν η αίτηση συνδρομής προς τον εισαγγελέα και άλλο χαρακτήρα πήρε. Αυτές τις ημέρες δηλαδή διασύρεται το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, μετά από πρόσκληση που απηύθυνε το ίδιο! Αυτό προσφέρεται για ένα καλό μάθημα: Δε χρειάζεται το πανεπιστήμιο εισαγγελέα για ζητήματα για τα οποία διέθετε και διαθέτει θεσμικό πλαίσιο , όργανα και διαδικασίες. Δε χρειαζόταν δηλαδή να γίνει η εγκατάσταση του ΣΔΟΕ στην Επιτροπή Ερευνών για να αναδείξει τη φοροδιαφυγή πανεπιστημιακών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ως είδηση-διασυρμό. Οι πανεπιστημιακοί όταν υποβάλλουν τις φορολογικές τους δηλώσεις δεν έχουν σχέση με το πανεπιστήμιο, μια και είναι, απλώς, φορολογούμενοι πολίτες. Με αυτή τους την ιδιότητα ανήκουν στην αρμοδιότητα των ΔΟΥ και του ΣΔΟΕ. Η σημερινή πρυτανεία, κάτω από τη βία της κατασκευασμένης είδησης-διασυρμού του Πανεπιστημίου, ουσιαστικά αναγκάστηκε σε έκδοση επίσημου Δελτίου Τύπου. Μήπως, έτσι, τελικά, ο εξουσιαστικός μηχανισμός καταφέρνει να δίνει κύρος στην «είδηση» που κατασκευάζει;

Για την ώρα, πάντως, ο πρώην πρύτανης μπορεί να χρεωθεί το διασυρμό που υφίστανται οι πανεπιστημιακοί και το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων αλλά και η διοίκηση που ο ίδιος άσκησε. Η φοροδιαφυγή πανεπιστημιακών, πάντως, ούτε πανεπιστημιακή υπόθεση είναι ούτε είδηση είναι

Τότε ποιες είναι οι ειδήσεις;

Δυο είναι, κατά τη γνώμη μας, οι σημαντικές ειδήσεις:

1. Η πρώτη έχει να κάνει με την υποδοχή και την πρόσληψη του όποιου θεσμικού πλαισίου προκύψει από την εκπτωτική διαδικασία του θερινού τμήματος της Βουλής. Δε χρειάζεται ομόφωνη απόφαση της συνόδου των πρυτάνεων ή των Συγκλήτων ή των συνδικαλιστικών οργάνων για μη εφαρμογή του νόμου. Δεν είναι πρώτη φορά που δε θα εφαρμοστεί νόμος. Είναι η εισβολή του κοινωνικού στο θεσμικό εκείνη που προσδιορίζει το βαθμό και την έκταση στην οποία εφαρμόζεται ένας νόμος. Μια εκπαιδευτική μεταρρύθμιση δεν επιβάλλεται με νόμους.


2. Η άλλη είδηση είναι ότι διακυβεύεται σοβαρά η εκστρατεία για καλλιέργεια φορολογικής συνείδησης. Η αλαζονεία της εξουσίας, η συγκυρία στην οποία κυριαρχεί σοκ και δέος όσο και η απουσία ουσιαστικών μεταρρυθμιστικών κυβερνητικών προτάσεων μάλλον, εμποδίζουν αυτούς που ασκούν πολιτική να αποφύγουν τις παγίδες αναδίπλωσης και υπονόμευσης των δεσμεύσεων και των εξαγγελιών τους. Στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι παγίδα που αξιοποιείται η φοροδιαφυγή ως όχημα διασυρμού του ελληνικού πανεπιστημίου με σκοπό ώστε να εξασφαλιστεί η κοινή γνώμη στην υπόθεση των επιχειρούμενων αλλαγών. Η σκανδαλολογία της φοροδιαφυγής δεν είναι όπλο για την άσκηση ιδεολογικής βίας σε βάρος των εργαζομένων, σε δύσκολους καιρούς μνημονίου. Η φοροδιαφυγή είναι σοβαρό πρόβλημα που αναζητάει λύση με όρους και προϋποθέσεις κοινωνικής δικαιοσύνης. Δεν είναι εργαλείο διασυρμού θεσμών και εργαζομένων. Όσο η φοροδιαφυγή αξιοποιείται με στόχο τη διαπόμπευση δεν ευνοείται η καλλιέργεια φορολογικής συνείδησης. Η είδηση, λοιπόν, είναι ότι η κυβερνητική εξουσία και τα ΜΜΕ «πουλάνε» πολύ φτηνά και την υπόθεση της ουσιαστικής μεταρρύθμισης του ελληνικού πανεπιστημίου και την υπόθεση της φοροδιαφυγής.

Αλήθεια, πως θα ήταν εάν κάναμε μια υπόθεση εργασίας, σύμφωνα με την οποία, οι σημερινοί πρωτεργάτες αυτών των σχεδιασμών να είναι και οι πρώτοι διδάξαντες στη φοροδιαφυγή; Φανταστείτε αυτοί που καταφεύγουν στο διασυρμό και τη δυσφήμιση του ελληνικού πανεπιστημίου, σήμερα, να είναι αυτοί που στο παρελθόν αξιοποίησαν με κυνικό τρόπο το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο του πανεπιστημίου για εξυπηρέτηση προσωπικών τους στρατηγικών! Κάνουμε την υπόθεση εργασίας ότι οι παραπάνω υποθέσεις εργασίας δε θα βγουν ως ειδήσεις.

Η σημερινή, πάντως, κυβέρνηση θα χρειαστεί να μην εξαντλείται σε πόλεμο κατά των πανεπιστημίων και κατά των πανεπιστημιακών. Οι ίδιες πολιτικές δυνάμεις στο άμεσο παρελθόν προσέφεραν προστασία «νονών» σε επίορκους και ασύδοτους πανεπιστημιακούς που «εν ψυχρώ» καταχράστηκαν κοινοτικά κονδύλια και χρέωσαν το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων με καταλογισμό! Η σημερινή ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας δεν τους προσφέρει πια μόνο προστασία.. Τους έχει διορίσει σε πολλές και περίοπτες θέσεις σημαντικών διοικητικών συμβουλίων. Κι ύστερα διεκδικεί να κερδίσει την υποστήριξη της κοινής γνώμης, τη μια με τη «φάρσα» της διαφάνειας και της διαύγειας, την άλλη με τη δυσφήμιση και το διασυρμό…

Τρίτη, 16 Αυγούστου 2011

Κεκαρμένοι, ύποπτοι και απορριπτέοι

Δεκαπενταυγουστιάτικα το έκανε το θαύμα της η Παναγία, μεγάλη η χάρη της, και μας αποκάλυψε το δρόμο εξόδου από την κρίση. 
Στην συνταρακτική αποκλειστική είδηση του «μεγάλου καναλιού» της χώρας μας περιλαμβάνονται συγκλονιστικά στοιχεία για την μεγαλύτερη υπόθεση φοροδιαφυγής των τελευταίων ετών: 300 πανεπιστημιακοί δεν δήλωσαν ποσά ύψους 1.8 εκατομμυρίων ευρώ προερχόμενα από πρόσθετες αμοιβές ερευνητικών προγραμμάτων!  Έγκυρος ιστότοπος της εκπαίδευσης το μετέτρεψε από τη χαρά του που επιτέλους θα σωθεί η χώρα σε 1.8 δις ευρώ αλλά δυστυχώς…

Ταράζοντας την γαλήνη των διακοπών μου προσπάθησα να μάθω περισσότερα από την εγκυρότερη πηγή, δηλαδή την πρωινή ενημερωτική εκπομπή του mega με τον Δημήτρη Τάκη που είχε καλεσμένη και την γνωστή δημοσιογράφο Χριστίνα Κοραή όπως και ένα άλλο κύριο που λησμονώ το όνομα του, στη δε τηλεφωνική γραμμή διεκτραγώδησε την κατάσταση διευθυντής του ΣΔΟΕ. Εκεί λοιπόν (με την συνοδεία τρέιλερ που κατήγγειλε «πάρτι με τα ερευνητικά προγράμματα στα πανεπιστήμια») εισέπραξα την δίκαιη αγανάκτηση του κ. Τάκη που αφού διεπίστωσε ότι πρόκειται για «κατάχρηση δημοσίου χρήματος» πρότεινε έως και να απολυθούν επιτέλους αυτοί οι καθηγητές, η δε κ. Κοραή διαπίστωνε επίσης δικαίως ότι όλοι οι καθηγητές το ίδιο είναι.   
 
Συμφωνώ και επαυξάνω: να απολυθούν αφού πρώτα διαπομπευτούν σε όλα τα κανάλια, κεκαρμένοι και φέροντας αναρτημένη επιγραφή «είμαι προγραμματάκιας» (κατά το «είμαι τεντυμπόης» του αλησμόνητου παρελθόντος). Και δεν χρειάζεται να ψάχνουμε, όσοι έχουν προγράμματα να θεωρηθούν εκ προοιμίου ένοχοι.
 
Επειδή όμως το βάθος της ενημέρωσης δεν κατάφερε να καλύψει την νοσηρή μου περιέργεια έψαξα και στο διαδίκτυο, μήπως κάτι τους είχε ξεφύγει των ανθρώπων, και σας μεταφέρω περίληψη των όσων διάβασα και μπορείτε να διαβάσετε κι εσείς στην εφημερίδα το Έθνος: Πρόκειται κατά την ανακοίνωση του ΣΔΟΕ για 60 καθηγητές και 240 συνεργαζόμενους (φοιτητές και μεταδιδακτορικούς συνεργάτες συνήθως τόσο χαμηλού εισοδήματος που δεν φορολογείται) που εισέπραξαν το ποσό αυτό το 2009 και το 2010 αθροιστικά και δεν το καταχώρησαν στη φορολογική τους δήλωση. Με απλά μαθηματικά δηλαδή πρόκειται για το ιλιγγιώδες ποσό των κατά μέσο όρο 3000 ευρώ/έτος για το οποίο η εφημερίδα (όπως και το καλό κανάλι) λησμόνησαν να αναφέρουν ότι παρακρατήθηκε φόρος 20% στην πηγή όπως προβλέπεται

Και για να σοβαρευτούμε. Κακώς κάκιστα δεν δηλώθηκαν (αν δεν δηλώθηκαν) αυτά τα εισοδήματα όταν έπρεπε και θα πρέπει να εισπραχθούν τώρα με τις απαραίτητες προσαυξήσεις και πρόστιμα.  Πολύ φοβάμαι όμως ότι καθόλου δεν πρόκειται να εισπραχθούν τα 500.000 ευρώ που ελπίζει ο ΣΔΟΕ. Και καλά για τους 60 καθηγητές, αν τα στοιχεία είναι σωστά (και επιτρέψτε μου να αμφιβάλω), τότε η διαφορά ανάμεσα στο 20% που προκαταβλήθηκε και στο φορολογικό συντελεστή με τον οποίο λογικά θα φορολογούνται τα εισοδήματα τους (30%-40%) θα πρέπει να καταβληθεί. 
 
Η πλειοψηφία όμως των 240 μεταπτυχιακών φοιτητών έχουν συνήθως εισοδήματα μέσα στο αφορολόγητο όριο και ελπίζω η ιστορία αυτή να μην χρησιμοποιηθεί σαν πρόσχημα για ένα πογκρόμ προστίμων στα παιδιά αυτά που είναι το μέλλον (αν υπάρχει) αυτής της χώρας. Ας μην τους κάνουμε να αηδιάσουν κι άλλο! 
 
Δεν μας απασχολεί καθόλου το γεγονός ότι «πυροβολούμε το πόδι μας» δημιουργώντας και ενισχύοντας την λανθασμένη εντύπωση στην ελληνική κοινωνία ότι τα προγράμματα είναι μια λαθραία και ημιπαράνομη δραστηριότητα των καθηγητών προς αποκλειστικά ίδιον όφελος. Η αλήθεια είναι ότι όπως και στην υπόλοιπη Ευρώπη, τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία οι καθηγητές υποβάλλουν ερευνητικές προτάσεις και χρηματοδοτούνται μετά από κρίση. Αυτός είναι ο διεθνώς καθιερωμένος τρόπος χρηματοδότησης της έρευνας και φυσικά συμπεριλαμβάνει σαφώς καθορισμένες αμοιβές και για τους καθηγητές. Τα πολύ σημαντικά κονδύλια που έρχονται στην Ελλάδα μέσα από ανταγωνιστικά Ευρωπαϊκά προγράμματα είναι αποτέλεσμα σκληρής εργασίας των πανεπιστημιακών. Δεν θα ερχόντουσαν χωρίς την προσπάθεια τους και δεν θα γινόταν καμία έρευνα στην Ελλάδα αφού η εθνική χρηματοδότηση είναι ανύπαρκτη όπως πριν από το 1980. Τα προγράμματα αυτά είναι ίσως η τελευταία ελπίδα αυτής της χώρας για να μην γίνουμε όλοι γκαρσόνια.
 
Θα σας κουράσω με μια σειρά από ερωτήματα που τίθενται και ασφαλώς θα έχετε σκεφτεί κι εσείς:
 
Α) Όλ’ αυτά δεν τα ξέρει ο διευθυντής του ΣΔΟΕ;  Τα αγνοούν από ανικανότητα ή σκοπίμως αυτός και οι ‘καλοί’ δημοσιογράφοι (ουδείς των οποίων φοροδιαφεύγει άλλωστε); Και αν υπάρχει σκοπιμότητα η υπηρεσία που προσφέρουν καλύπτεται από το βασικό τους μισθό ή το κάνουν ανιδιοτελώς για το καλό της πατρίδας;
 
Β) Οι πανεπιστημιακοί σε όλη τη χώρα είναι περίπου 6000 αν δεν απατώμαι. Η δυσφήμιση τους μέσω της γενίκευσης όποιων αρνητικών φαινομένων είναι άραγε θεμιτή μέθοδος άσκησης πολιτικής για όσους επαγγέλλονται μια νέα Ελλάδα; 

Γ) Άραγε αυτή είναι η φοροδιαφυγή; Γιατί αν είναι έτσι τη βάψαμε! Είναι ειλικρινής ή προσχηματική και χάριν εντυπωσιασμού η προσπάθεια καταπολέμησης της; 

Εγώ απαντώ μόνο αυτό: Αν η απαραίτητη αλλαγή στα πανεπιστήμια, όπως και σε όλους τους άλλους τομείς της ζωής αυτής της χώρας, περνάει μέσα από την αγοραία γενίκευση και συκοφάντηση τότε το περιεχόμενο και οι εμπνευστές της είναι για μένα ύποπτοι και απορριπτέοι.
 
Πόση απογοήτευση για μας που ελπίζουμε στην αλλαγή του πανεπιστημίου και της χώρας που θα ζήσουν(;) τα παιδιά μας!

LinkWithin

Related Posts with Thumbnails